Kiedy myślimy o naturalnych włóknach wykorzystywanych do produkcji odzieży, najczęściej przychodzą nam na myśl wełna, bawełna, len czy jedwab. Niewiele osób wie jednak, że przez setki, a nawet tysiące lat ważnym surowcem tekstylnym była również… pokrzywa. Ta niepozorna roślina, dziś kojarzona głównie z ogrodem lub ziołolecznictwem, przez wieki dostarczała mocnego, trwałego włókna wykorzystywanego do produkcji tkanin, lin i odzieży.
Współczesne włóczki zawierające dodatek włókna pokrzywy nawiązują właśnie do tej wielowiekowej tradycji, łącząc naturalne właściwości rośliny z nowoczesnymi technologiami przędzalniczymi.
Historia pokrzywy jako włókna sięga epoki brązu
Badania archeologiczne pokazują, że włókno pokrzywy wykorzystywano w Europie już ponad 2800 lat temu. Przez długi czas sądzono, że większość tkanin z epoki brązu wykonywano wyłącznie z lnu. Dopiero nowoczesne analizy mikroskopowe i chemiczne wykazały, że część zachowanych tekstyliów powstała właśnie z włókien pokrzywy.
Szczególnie interesującym odkryciem była analiza tkaniny znalezionej w duńskim grobowcu z późnej epoki brązu. Okazało się, że materiał wykonano z pokrzywy pochodzącej z odległych regionów Europy Środkowej. Oznacza to, że włókno pokrzywy było cennym surowcem, którym handlowano na znaczne odległości.
Pokrzywa w średniowiecznej Europie
W średniowieczu pokrzywa była powszechnie wykorzystywana przez mieszkańców Europy Północnej i Środkowej. W czasach, gdy bawełna była towarem luksusowym sprowadzanym z dalekich krajów, a len wymagał odpowiednich warunków uprawy, dziko rosnąca pokrzywa stanowiła łatwo dostępne źródło włókna.
Proces pozyskiwania włókna był podobny do obróbki lnu. Łodygi zbierano po zakończeniu wegetacji, następnie poddawano roszeniu (naturalnemu rozkładowi tkanek), suszono, łamano, międlono i wyczesywano. Uzyskane włókna przędziono na nici, z których tkano materiał.
Powstałe tkaniny były mocne, przewiewne i odporne na zużycie. Z pokrzywy wykonywano koszule, worki, obrusy, płótna, a także sznury i sieci rybackie.
Źródło zdjęcia: https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3AIllustration_Urtica_dioica0.jpg?utm_source=chatgpt.com
Włókno strategiczne podczas wojen
Znaczenie pokrzywy ponownie wzrosło podczas I i II wojny światowej. Ograniczony dostęp do bawełny sprawił, że wiele państw europejskich rozpoczęło intensywne poszukiwania rodzimych surowców włókienniczych.
Szczególnie w Niemczech prowadzono szeroko zakrojone programy uprawy i przetwarzania pokrzywy. Włókno wykorzystywano między innymi do produkcji mundurów, worków, płócien technicznych oraz mieszanek z lnem i innymi włóknami naturalnymi.
Po zakończeniu wojny tania bawełna i włókna syntetyczne niemal całkowicie wyparły pokrzywę z przemysłu tekstylnego.
Pokrzywa dzisiaj
Rosnące zainteresowanie ekologią oraz zrównoważoną modą sprawiło, że włókno pokrzywy ponownie zyskuje popularność.
Dzisiejsze włóczki z dodatkiem włókna pokrzywy nie przypominają szorstkich materiałów sprzed wieków. Dzięki nowoczesnemu przędzeniu włókno staje się miękkie i doskonale współpracuje z innymi włóknami naturalnymi.
Dodatek włókna pokrzywy ceniony jest przede wszystkim za dużą wytrzymałość mechaniczną, przyjemny, lekko lniany chwyt,
naturalny wygląd z subtelnym połyskiem. Gotowe wyroby „oddychają”, więc jest to włókno idealne na upały.
Włóczka Nepal (dostępna w naszym sklepie internetowym z włóczkami naturalnymi) zawiera 12% włókna pokrzywy. Dodatek pokrzywy zwiększa trwałość tej naturalnej włóczki i nadaje jej ciekawą strukturę. To doskonały wybór dla osób ceniących materiały inspirowane tradycją, ale spełniające współczesne wymagania dotyczące komfortu i jakości.
Wybierając włóczki z dodatkiem pokrzywy, sięgamy po materiał o niezwykle bogatej historii – surowiec, który towarzyszył ludziom od epoki brązu aż po współczesne projekty ekologicznego włókiennictwa.
Źródła:
Bergfjord, C. i wsp. (2012). Nettle as a distinct Bronze Age textile plant. Scientific Reports, 2, 664. https://doi.org/10.1038/srep00664.
Harwood, J., Edom, G. (2012). Nettle Fibre: Its Prospects, Uses and Problems in Historical Perspective. Textile History, 43(1), 107–119. https://doi.org/10.1179/174329512X13284471321244.
Vogl, C.R., Hartl, A. (2003). Production and processing of organically grown fiber nettle (Urtica dioica L.) and its potential use in the natural textile industry: A review. American Journal of Alternative Agriculture, Cambridge University Press.
Hradilová, J. i wsp. (2022). Nettle, a Long-Known Fiber Plant with New Perspectives. Materials, 15(12), 4288. MDPI.